Filo maliyet analizi, şirket araçlarının belirli bir dönemdeki toplam giderini plaka bazında hesaplayıp kullanım verileriyle birlikte değerlendirmektir. Kira veya değer kaybı, finansman, yakıt ya da şarj, köprü ve otoyol, otopark ve sözleşme kapsamı dışında kalan giderler aynı tabloda izlenir. Aylık toplamın yapılan kilometreye ve aracın kullanıldığı gün sayısına bölünmesi, benzer görevlerdeki araçları karşılaştırmayı sağlar.
Bu hesap, filodan sorumlu kişiye hangi gideri araştıracağını; finans yöneticisine gelecek dönemin bütçesini hangi verilere göre hazırlayacağını gösterir. İşe tek araçla başlayıp aynı tabloyu filonun tamamına uygulayabilirsiniz.
Filo maliyeti hangi kalemlerden oluşur?
Şirket araçlarının giderlerini üç grupta toplamak takibi kolaylaştırır:
- Sabit veya dönemsel giderler: Aylık kira; sahip olunan araçta değer kaybı, finansman maliyeti, sigorta, kasko, MTV ve muayene gibi kalemlerin döneme düşen payı.
- Kullanıma bağlı giderler: Yakıt veya şarj, köprü ve otoyol, otopark, kapsama göre bakım ve lastik giderleri.
- Düzensiz giderler: Trafik cezası, kullanıcıya yansıtılan hasar bedeli, kapsam dışı onarım ve kilometre aşımı.
Bir gider kira bedeline dahilse aynı tutarı tekrar eklemeyin. Bakım ve lastik gibi kalemlerin sınıflandırması da sözleşmeye ve kullanım biçimine göre değişebilir. Tabloyu hazırlarken önce nelerin kira kapsamında olduğunu belirleyin.
Kullanılmayan günler ayrıca dikkat ister. Araç otoparkta beklediğinde kira gibi sabit giderler devam eder. Ancak bu gider zaten toplamın içindedir; “atıl araç maliyeti” adıyla yeniden eklemek çift sayıma yol açar.
Adım adım: bir araç için aylık maliyet tablosu
1. Her gideri bir plakaya bağlayın
Kira faturalarını, yakıt kartı dökümlerini, geçiş kayıtlarını, otopark fişlerini ve diğer belgeleri plaka bazında eşleştirin. Ortak giderleri doğrudan araca bağlayamıyorsanız kullandığınız dağıtım yöntemini kaydedin. Aylar arasında aynı yöntemi koruyun.
Tablonuzda plaka, araç sınıfı, sorumlu ekip, dönem, ay başı ve ay sonu kilometresi, aktif gün sayısı ve gider sütunları bulunsun. Aktif gün, aracın tanımladığınız iş için kullanıldığı gündür. Yalnızca hareket etmiş olması her zaman verimli kullanıldığını göstermez.
Belgenin ödeme tarihini ve giderin ait olduğu dönemi ayrı tutun. Mart ayına ait geçiş faturası nisanda geldiyse dönem karşılaştırmasını buna göre düzeltin. Yakıt kayıtlarını düzenlemek için şirket araçlarında yakıt tüketimi takibi yazımızdan yararlanabilirsiniz.
2. Sabit maliyeti yazın
Kiralık araçta sözleşmedeki aylık kira bedelini ve bu bedelin kapsadığı hizmetleri kaydedin. Kira dışındaki sigorta, bakım veya benzeri yükümlülükler varsa bunları ayrı ekleyin.
Şirketin kendi aracında satın alma bedelinin tamamını tek ayın gideri saymayın. Yönetim amaçlı karşılaştırmada, alış bedeli ile beklenen satış değeri arasındaki farkı planlanan kullanım aylarına bölerek aylık değer kaybını tahmin edebilirsiniz. Bu tahmin, muhasebede uygulanan amortismanla aynı olmak zorunda değildir.
Finansman faizini ve ilgili masrafları ayrıca izleyin. Kredi anapara ödemesi nakit çıkışıdır; değer kaybıyla birlikte ikinci kez maliyet yazılmamalıdır. Yıllık sigorta gibi dönemsel giderleri de ilgili aylara dağıtın. Böylece nakit akışı ile araç maliyeti birbirine karışmaz.
Uzun dönem kiralama mı, satın alma mı sorusunu değerlendirirken aynı kullanım süresini ve kilometreyi esas alın. Hizmet kapsamları farklıysa yalnızca aylık ödeme rakamlarını karşılaştırmak yeterli olmaz.
KDV hariç tutarı ve KDV'yi ayrı sütunlarda tutun. Karşılaştırmada indirilemeyen vergilerin maliyete etkisini muhasebecinizle netleştirin. Bütün araçlarda aynı hesap esasını kullanın.
3. Kullanım giderlerini ekleyin
Yakıtı hem litre hem tutar olarak kaydedin. Yakıt faturası yükselmişse bunun nedeni daha fazla kilometre, litre fiyatındaki artış veya tüketim değişikliği olabilir. Litre/100 km ölçümü bu nedenleri ayırmaya yardımcı olur.
Köprü, otoyol ve otoparkı ayrı sütunlarda izleyin. Kiralama şirketinin faturasında yer alan geçiş bedellerini kira tutarına karıştırmayın. Toplu faturada hangi tutarın hangi plakaya ait olduğunu kontrol edin. Bunun için araç kiralama faturası kontrolü rehberimizi kullanabilirsiniz.
Harcama ile kullanım dönemi arasındaki farkı yakıtta da gözetin. Ay sonunda alınan yakıtın bir bölümü sonraki ay kullanılabilir. Kısa dönemli sapmaları yorumlarken depo seviyesi ve eksik kayıt ihtimalini kontrol edin.
4. Ara sıra çıkan giderleri ayrı sütunda tutun
Ceza, hasar ve kapsam dışı onarımları gerçekleştiği döneme kaydedin. Son 12 aylık ortalamayı ise ayrı bir planlama sütununda gösterin. Gerçekleşen gider ile aynı giderin ortalamasını aylık toplama birlikte eklemeyin.
Kilometre aşımı henüz faturalanmamış olsa bile bütçe riski yaratabilir. Sözleşmedeki toplam kilometre hakkını, bugüne kadarki kullanımı ve kalan sürede beklenen mesafeyi karşılaştırın. Öngörülen aşımı sözleşmedeki birim bedelle çarparak tahmini yükü hesaplayın; bunu gerçekleşmiş faturadan ayrı tutun.
Mevsimsel yoğunluğu da hesaba katın. Tek bir yoğun ayı bütün sözleşmeye yaymak yanıltıcı olabilir. Geçmiş dönem verisi varsa tahmini buna göre güncelleyin.
5. Toplamı kilometreye ve aktif güne bölün
Maliyet kalemlerini aynı dönem için topladıktan sonra iki gösterge hesaplayın:
- Kilometre başına maliyet = aylık toplam maliyet ÷ aylık kilometre.
- Aktif gün başına maliyet = aylık toplam maliyet ÷ aktif gün sayısı.
Kilometre maliyetini benzer araç sınıfı, yük ve güzergâhta karşılaştırın. Şehir içi servis aracıyla uzun yol satış aracını aynı ölçüte göre değerlendirmek yanlış sonuç verebilir. Aktif gün maliyetini de yapılan ziyaret, teslimat veya görev sayısıyla birlikte okuyun.
Araç hiç kullanılmadıysa kilometre veya aktif gün başına maliyet hesaplanamaz. Hücreye sıfır yazmak yerine “kullanım yok” notu düşün ve devam eden sabit gideri gösterin.
Örnek hesap: bir binek araç, bir ay
Aşağıdaki tutarlar yalnızca hesap yöntemini göstermek için oluşturulmuştur. Güncel CVN Filo teklifi veya piyasa ortalaması değildir. Örnekte bütün tutarlar KDV hariçtir ve kira kapsamındaki giderler ayrıca eklenmemiştir.
| Gider kalemi | Hesap veya varsayım | Aylık tutar |
|---|---|---|
| Kira | Örnek aylık kira bedeli | 50.000 TL |
| Yakıt | 2.500 km × 6 litre/100 km × 50 TL/litre | 7.500 TL |
| Köprü ve otoyol | Örnek dönem toplamı | 1.200 TL |
| Otopark | Örnek dönem toplamı | 800 TL |
| Diğer gerçekleşen giderler | Bu örnekte yok | 0 TL |
| Toplam | Aynı dönemin giderleri | 59.500 TL |
Araç ayda 2.500 km yapmış ve 22 iş gününün 15'inde kullanılmış olsun:
- Kilometre başına maliyet: 59.500 ÷ 2.500 = 23,80 TL/km.
- Aktif gün başına maliyet: 59.500 ÷ 15 = yaklaşık 3.967 TL/gün.
- Aktif gün oranı: 15 ÷ 22 × 100 = yaklaşık %68.
Aynı toplam kilometre ve gider 22 güne dağıtılsaydı aktif gün maliyeti yaklaşık 2.705 TL olurdu. Bu, hesap mantığını gösterir. Gerçekte daha fazla kullanım yakıt ve geçiş giderlerini değiştirebilir. Yalnızca günlük maliyetin düşmesi, tek başına tasarruf sağlandığı anlamına gelmez.
Kilometre planını da kontrol edin. Yıllık 20.000 km hakkı bulunan 36 aylık sözleşmede toplam hak 60.000 km'dir. Ayda 2.500 km kullanım bütün dönem boyunca sürerse toplam 90.000 km'ye, tahmini aşım 30.000 km'ye ulaşır. Nihai bedel sözleşmedeki aşım koşullarına bağlıdır.
Tablo neyi gösterir, ne yapmalı?
Kilometre tahmini paketi aşıyorsa mevcut sözleşmeyle devam etmenin beklenen maliyetini, paket değişikliği teklifinin maliyetiyle karşılaştırın. Değişikliğin mümkün olup olmadığını ve koşullarını önceden netleştirin. Filo kiralamada kilometre limiti yazımız bu planlamayı ayrıntılandırır.
Aktif gün sayısı düşükse aracın görevini inceleyin. Başka bir ekiple paylaşılması veya yenilemede araç sayısının azaltılması değerlendirilebilir. Fakat acil görevler için hazır bekleyen bir aracın düşük kullanımı tek başına gereksiz olduğunu göstermez. Araç kullanım verimliliği konusunda kullanım amacıyla birlikte karar verin.
Yakıt tüketimi yüksekse güzergâh, trafik, yük, lastikler ve bakım durumunu araştırın. Ceza veya hasar tekrarlanıyorsa olayın koşullarını inceleyin; yalnızca plaka toplamından sürücü kusuru sonucuna varmayın.
Filonun genel kilometre maliyetini hesaplarken araçların oranlarının basit ortalamasını almayın. Bütün araçların toplam maliyetini toplam kilometresine bölün. Az kullanılan bir aracın yüksek oranı böylece filo sonucunu gereğinden fazla etkilemez.
Elektrikli ya da hibrit araç tabloya nasıl girer?
Elektrikli araçta enerji giderini şarj faturalarından izleyin. Tahmini hesap için aylık kilometreyi 100'e bölüp kWh/100 km tüketimi ve ödediğiniz kWh fiyatıyla çarpın. İş yeri, ev ve halka açık istasyonda farklı tarifeler kullanılıyorsa her birini ayrı hesaplayın.
Faturalanan enerji, şarj kayıpları nedeniyle aracın ekranındaki tüketimden farklı olabilir. Şarj cihazı kurulumu veya hizmet bedeli size aitse ilgili payı ayrıca ekleyin. Şarj için iş akışında oluşan beklemeyi operasyon kaydında izleyin.
Şarj edilmeyen hibritte yakıtı; dışarıdan şarj edilen hibritte hem yakıtı hem elektriği kaydedin. Karşılaştırmayı benzer görev ve güzergâhta yapın. Kullanım tipine göre değerlendirme için filo için hibrit mi dizel mi yazımıza bakabilirsiniz.
CVN Filo'da kiralık bir aracın tablosu nasıl kısalır?
CVN Filo'nun yayımlanan fiyat açıklamalarında periyodik bakım, trafik sigortası, kasko, lastik, muayene ve MTV hizmetleri aylık bedelin kapsamında yer alır. Bu kalemlerin teklifinizdeki kapsamını ve istisnalarını kontrol edin; kiraya dahil giderleri tabloya ikinci kez eklemeyin. Kullanıcı kaynaklı onarımlar ve teminat dışı hasarlar ayrıca değerlendirilir.
Kira dışındaki yakıt, geçiş, otopark ve size yansıtılan diğer giderleri ayrı izleyin. e-Filo müşteri panelindeki fatura ve kilometre bilgilerini kendi kayıtlarınızla eşleştirebilirsiniz. İkame araç koşulları ve kilometre paketi değişikliği için teklifinizdeki hükümleri esas alın.
Gelecek yılın bütçesinde kiranın bütün sözleşme boyunca aynı kalacağını varsaymayın. Güncelleme dönemi ve yöntemi, ödeme zamanı ve varsa teminat yükümlülüğü sözleşmenizde net olmalı. Böylece hem maliyet hesabını hem ödeme planını gerçek koşullara göre hazırlayabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Filo maliyet analizini ne sıklıkla yapmalıyım?
Verileri her ay güncelleyin. Üç aylık eğilimleri ve son 12 ayı birlikte değerlendirin. Yenileme öncesinde araç sayısı, sınıfı ve kilometre ihtiyacını bu kayıtlarla gözden geçirin.
Kilometre başına maliyet mi, araç başına maliyet mi daha doğru?
Araç başına aylık maliyet bütçeyi, kilometre maliyeti benzer kullanımların karşılaştırmasını destekler. Aktif gün ve tamamlanan görev sayısı, özellikle az kilometre yapan araçlarda hesabı tamamlar.
Kiralık filoda maliyet analizi yapmaya gerek var mı?
Evet. Kira belli olsa bile yakıt, geçiş, otopark ve kapsam dışı giderler değişir. Kullanımın kilometre paketine uyup uymadığı da düzenli takip gerektirir.
Satın aldığımız araçlarla kiraladıklarımızı aynı tabloda karşılaştırabilir miyim?
Evet. Aynı süreyi, kilometreyi ve hizmet kapsamını kullanın. Satın alınan araçta değer kaybını ve finansman maliyetini hesaba katın. Nakit çıkışı ile maliyet hesabını ayrı tutun.
Kendi filonuzun rakamlarıyla teklif alın
Araç sayınızı, beklenen kilometreyi ve ihtiyaç duyduğunuz kiralama süresini belirledikten sonra CVN Filo teklif formu üzerinden başvurabilirsiniz. 12, 24 veya 36 aylık süreler ile yıllık 10.000, 15.000, 20.000 ve 30.000 km seçeneklerinden ihtiyacınıza uyanları değerlendirin. Araç ve paket uygunluğunu teklifte netleştirin. Kararınızı toplam maliyet ve hizmet kapsamına göre verin.